De recente uitlatingen in de pers over nieuws op internet (gratis) en advertentie-inkomsten bevestigt het beeld dat openbare teksten op de sites van de kranten de slechts de lokeend zijn. Dat heeft niets met de bedoeling van de Auteurswet uit 1912 te maken.

Nieuws is gratis
Peter van der Meersch van NRC zei aan het begin van dit jaar: “Wij zien het zo: nieuws op internet is gratis , de krant – op papier of elektronisch – is betaald. De site biedt het belangrijkste nieuws en het ‘beste van het web’, items die elders moeiteloos te vinden zijn. Nrc.nl vertelt wat er gebeurt en te zien is, de krant brengt in kaart waarom het gebeurt en wat het betekent”. (Zie dit bericht. Het stond ook in NRC Handelsblad op 2 januari 2012 bij de aankondiging van de nieuwe katerns.) En zo handelen de kranten ook met hun websites. Iedereen over de hele wereld kan daar het nieuws lezen. Wil je meer, dan moet je een abonnement nemen.

Lokeend
Toen de Auteurswet werd opgesteld – en ook bij de latere aanpassingen – was het de gedachte ‘de creator’ te beschermen. Dat niemand anders ongestraft met zijn of haar werk op de loop kan gaan. De kranten hebben journalisten in dienst of kopen de een free lance-journalist af. Zij verwerven de rechten en publiceren de teksten op het Internet. Gratis voor iedereen te lezen. Het verdienmodel is advertentie-inkomsten. De teksten vormen voor deze categorie uitgevers aldus een lokmiddel voor de mensen; de teksten zijn niet het doel zelf (zoals dat wel bij een boek is, of schilderij, of artistieke fotografie, of een muziekstuk, of….).

De zogenaamde economische waarde van een tekst claimen, is, ook vanuit dit oogpunt bezien, je reinste kul.

Misbruik van de wet
Dat deze uitgevers, De Persgroep (Volksrant, Trouw, AD) voorop, vervolgens met een wet uit 1912 in de hand auteursrechten claimen lijkt misbruik maken van de wet. Dit rijkt ver: als een journalist copy & paste van een tekst uit een (commercieel) persbericht doet, wat zinnen ombouwt, kan je natuurlijk zeggen dat dit werk – en dus creatief is. Maar wel van een heel andere categorie dan een origineel boek schrijven. Maar wee degene die zo’n tekst – al is het met volledige bronvermelding – overneemt.

Werken van letterkunde
De wet spreekt in artikel 1 van ‘maker van een werk van letterkunde’. Letterkunde heeft 1:1 te maken met literatuur. Niet met lectuur. Natuurlijk is het rekbaar. De Privé is lectuur, maar een interview met André van Duin dat daar in gedrukte vorm in is gepubliceerd verdient in eerste instantie wel degelijk bescherming. Maar wat De Gelderlander doet illustreert misschien wel de ware bedoeling van de uitgevers. Rücksichtlos cashen.
Zij schrijft op 4 augustus 2011: ” “De grootste bulk van de kopij mag dus niet meer klakkeloos worden overgenomen. Dit betekent voor websites veel herschrijfwerk of betalen voor het origineel.” Zo worden dus werken van letterkunde gemaakt.

Artikel 1 Auteurswet
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.